Regelgeving toegankelijkheid

Er zijn verschillende rechten, regels en wetten in verband met toegankelijkheid.

illustratie justiepaleis

Belangrijk:

Vanaf 1 maart 2010 is de nieuwe gewestelijke stedenbouwkundige verordening betreffende toegankelijkheid van kracht in het Vlaams Gewest. Dit betekent dat alle vergunningsplichtige voorzieningen moeten beantwoorden aan de toegankelijkheidsvoorwaarden die in deze wetgeving zijn opgenomen. Hier kan je de tekst van de verordening downloaden. Hier vind je meer uitleg over de toepassing ervan. Voor meer informatie met betrekking tot de nieuwe regelgeving kan je ook steeds terecht op de website: www.toegankelijkgebouw.be.

 

Een overzicht van de belangrijkste regels en wetten op verschillende niveaus...

1. De VN-conventie Rechten voor personen met een handicap

Op 13 december 2006 nam de algemene vergadering van de Verenigde Naties de nieuwe conventie voor 'gelijke rechten voor personen met aan handicap' aan. Deze conventie vindt aansluiting bij de reeds bestaande conventies rond vrouwenrechten, kinderrechten, ... en biedt nu ook een specifieke bescherming aan personen met een handicap.

Deze conventie benadrukt ondermeer het belang van toegankelijkheid en zet de lidstaten er toe aan de nodige aatregelen te nemen personen met een handicap de mogelijkheid te bieden een onafhankelijk leven te leiden en ten volle te kunnen deelnemen aan alle aspecten van het leven. Dit moet ertoe leiden dat mensen met een handicap op een gelijkwaardige basis met anderen, de toegang verzekerd worden tot de fysieke omgeving, transport, informatie en communicatie, en tot alle andere publieke faciliteiten en diensten.

Op 2 juli 2009 ratificeerde België het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met een Handicap.

De volledige tekst van de VN-conventie is momenteel nog maar enkel in het Engels online beschikbaar. Je vindt de link hieronder.

VN-conventie Rechten voor personen met een handicap (PDF - Eng.)

 

2. De VN-standaardregels betreffende het bieden van gelijke kansen voor gehandicapten

In 1993 werden er door de Verenigde Naties standaardregels opgesteld rond gelijke kansen voor personen met een handicap. De lidstaten werden aangemaand om acties te ondernemen om zowel de leefomgeving, als de informatie en communicatie toegankelijk te maken. In de VN-tekst wordt het belang van wettelijke voorschriften rond fysieke toegankelijkheid onderstreept. Er wordt aangeraden om bij de ontwikkeling van normen en criteria gebruikers te raadplegen. Fysieke toegankelijkheid van de omgeving moet van in het begin worden ingebouwd in ontwerpen en plannen.

De volledige tekst van deze VN-standaardregels is zowel in het Nederlands als in het Engels online beschikbaar. Hieronder vindt u de links.

VN-standaardregels betreffende het bieden van gelijke kansen voor gehandicapten

 

3. De antidiscriminatiewet

De federale antidiscriminatiewet maakt het mogelijk om gerechtelijk op te treden tegen directe of indirecte discriminatie als gevolg van een fysieke handicap. Personen met een handicap, hun organisaties, of het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding kunnen dan op praktisch alle vlakken van het maatschappelijke leven een rechtzaak aanspannen.

Het ontbreken van 'redelijke aanpassingen' aan publieke plaatsen wordt in de wet expliciet gelijkgesteld met discriminatie. De notie van 'redelijke aanpassingen' werd ingevoerd in de richtlijn van de Europese Unie in verband met de gelijke behandeling van personen met een handicap in arbeid en beroep. Dit begrip houdt in dat in een concrete situatie, naargelang de behoefte, passende maatregelen genomen worden om een persoon met een handicap professioneel en/of maatschappelijk te integreren. Het is essentieel dat men rekening houdt met de interactie tussen stoornis of beperking enerzijds en de reactie daarop van de omgeving bij het ontstaan van een handicap. Een stoornis of beperking veroorzaakt een handicap voor zover in de omgeving geen redelijke aanpassingen tot stand komen. Door redelijke aanpassingen wordt de toegang en/of participatie genormaliseerd en kan het belemmerend effect (dat een beperking tot een handicap maakt) worden opgeheven of beperkt.

De volledige tekst van de antidiscriminatiewet is online beschikbaar op de website van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding. Meer info over de notie 'redelijke aanpassingen' vindt u op de website van het gebruikersplatform GRIP VZW.

De antidiscriminatiewet

 

4. Andere federale en lokale regelgevingen op de toegankelijkheid van de publieke omgeving

De specifieke normen van toegankelijkheid van publieke gebouwen en ruimten waren vastgelegd in een federale wet die dateert van 1975 (KB 1977). De criteria die in deze wet werden aangereikt, zijn echter verouderd en voldoen niet aan de eisen van integrale toegankelijkheid. Het toepassen van de wet leverde dan ook niet de garantie dat het gebouw effectief toegankelijk is.

Het koninklijk besluit van 9 mei 1977 genomen in uitvoering van de wet van 17 juli 1975 betreffende de toegang van gehandicapten tot gebouwen toegankelijk voor het publiek wordt opgeheven per 1 maart 2010 wanneer de nieuwe Vlaamse verordening van kracht wordt. Zie verder punt 5.

Uw gebouw of voorziening toegankelijk maken

Om uw infrastructuur beter toegankelijk te maken, kan u de richtlijnen hanteren die terug te vinden zijn in de serie toegankelijkheidsbrochures (zie publicatielijst). Ze werden uitgegeven door Gelijke Kansen in Vlaanderen en opgesteld door de vzw Toegankelijkheidsbureau. Bij nieuwbouw of verbouwingen is het aangewezen om professioneel advies in te winnen bij een van de technische adviesbureaus waarmee Gelijke Kansen samenwerkt. Op 20 oktober 2009 werd ook het nagelnieuwe "Handboek toegankelijkheid publieke gebouwen" voorgesteld door Enter vzw. Het is vooral de bedoeling om naast de theorie van de nieuwe Vlaamse verordening ook een aantal instrumenten aan te reiken voor de praktijk. U kan het handboek hier online raadplegen.

Naast de wet van 1975 vaardigde de Federale en Vlaamse regering een aantal besluiten en richtlijnen uit die direct of indirect betrekking hebben op toegankelijkheid. Dat zijn:

  • Besluit van de Vlaamse regering houdende vaststelling van een algemene bouwverordening inzake wegen voor voetgangersverkeer van 29 april 1997 (gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 7 mei 1997).
  • Omzendbrief betreffende de algemene bouwverordening inzake wegen voor voetgangersverkeer van 23 maart 1998 (publicatiedatum 07 april 1998)
  • Ministeriële Omzendbrief betreffende het voorbehouden van parkeerplaatsen voor personen met een handicap van 3 april 2001 (publicatiedatum 5 mei 2001) - Gewijzigd door Ministeriële Omzendbrief van 5 april 2003.
  • Besluit van de Vlaamse Regering betreffende de dossiersamenstelling van de aanvraag voor een stedenbouwkundige vergunning van 28 mei 2004 (artikel 16) :
    Naast de wettelijk bepaalde normeringen die dienen toegepast te worden, vraagt art. 16, 2, C van dit besluit met betrekking tot de dossiersamenstelling bijzondere aandacht voor die voorzieningen die verder gaan dan de wettelijk vastgelegde normen om integrale toegankelijkheid van voor het publiek bestemde gebouwen te bereiken.

De volledige teksten van deze wetgeving vindt u via de links hieronder.

Wetgeving op toegankelijkheid publieke omgeving

Provinciale en gemeentelijke regelgeving

Aansluitend op de verouderde fedrale wetgeving van 1975 werd door de provincie West-Vlaanderen reeds een 'stedenbouwkundige verordening inzake toegankelijkheid' uitgewerkt. Deze werd op 1 april 2007 van kracht. De volledige tekst vind je op onderstaande link.

Sommige gemeenten hebben eveneens richtlijnen rond toegankelijkheid. Het kan gaan om gemeentelijke verordeningen, of regels rond toegankelijkheid in het gemeentelijk politiereglement. Regelgeving van de federale of Vlaamse overheid hebben voorrang op deze provinciale en gemeentelijke regelgeving. Ze hebben daarentegen wel de mogelijkheid om strengere regels - dan de federale of Vlaamse - vast te leggen.

Voor meer informatie hierover kan u best terecht bij uw gemeentebestuur zelf of bij het Provinciaal Steunpunt Toegankelijkheid.

De bestaande provinciale en gemeentelijke verordeningen met betrekking tot toegankelijkheid van publieke gebouwen houden op te bestaan bij ingang van de nieuwe Vlaamse verordening per 1 maart 2010. Zie verder punt 5.

 

5. Nieuwe Vlaamse stedenbouwkundige verordening toegankelijkheid

Na advies van de Raad van State en de Vlacoro werd de nieuwe Verordening Toegankelijkheid, op initiatief van Vlaams minister van Ruimtelijke Ordening Dirk Van Mechelen en Vlaams minister van Gelijke Kansen Kathleen Van Brempt,  goedgekeurd door de Vlaamse Regering. Dit staat in een persmededeling van de Vlaamse Regering van vrijdag 5 juni 2009. Deze nieuwe regelgeving geldt vanaf 1 maart 2010.

De nieuwe verordening vervangt de oude federale wetgeving over de toegankelijkheid van publieke gebouwen (de wet van '75) die in de praktijk vaak dode letter bleef. Met de nieuwe Vlaamse verordening worden de toegankelijkheidsregels nu verplichtend opgenomen in de procedure tot het bekomen van een bouwvergunning.

Op maandag 21 maart 2011 is reeds een wijzigingsbesluit voor het BVR in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd. Het besluit treedt in werking op 31 maart 2011.

De verordening legt minimale normen op om de toegankelijkheid van publieke gebouwen te garanderen en stelt dat een stedenbouwkundige vergunning niet mag verleend worden wanneer de aanvraag niet voldoet aan de toegankelijkheidsvoorschriften. Dit geldt voor gebouwen en alle daaraan gekoppelde publiek toegankelijke infrastructuur. De regelgeving beperkt zich tot de op plan afleesbare basiselementen met betrekking tot toegankelijkheid.

Hier kan je de gewijzigde tekst van de verordening downloaden evenals een een artikelsgewijze toelichting vanwege de Vlaamse Regering.

Meer uitleg over het toepassen van deze nieuwe regelgeving vind je hier.

Voor meer informatie met betrekking tot de nieuwe regelgeving kan je ook steeds terecht op de website: www.toegankelijkgebouw.be.